KİVİNİN TARİHÇESİ VE DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ YERİ:

1-Giriş ve Tanıtım
Günümüzde Dünya her alanda hızlı bir gelişim sürecine girmiştir.Gerek teknolojik ve gerekse ekonomik gelişmelerin neticesinde insanlık en rahata ve en refaha doğru gitmeye çalışmaktadır. Bu süreç içerisinde ana varlık olan insanın sağlıklı ve dinamik olması gerekmektedir. Buda iyi bir beslenme ile sağlanabilir.

Meyvecilik insanoğlunun en eski uğraşlarından biridir . Asırlar boyu bir sanat olarak nesilden nesile devam ede gelen bu faaliyet alanına bu gün çok önemli endüstriler bağımlı hale gelmiştir.

Coğrafik olarak doğal alanlarda sınırlı olduğu sanılan meyveciliğin günümüzde ekolojik şartları araştırılıp zorlandığında büyük görülen engeller aşılmaktadır.

2- Dünyadaki Yeri
Kivi (Kivifruit) meyvesinin anavatanı Çin olmasına rağmen bugün başta Yeni Zelanda olmak üzere bir çok Avrupa ülkelerinde yetiştirilmektedir. 1930-1940 yıllarında Yeni Zelanda’da kültüre alınırken 1970’li yıllarda aynı ülkeden A.B.D’nin bazı eyaletleri ile Japonya,İspanya,ve İtalya’da yayılmıştır.

3-Bölgemize Gelişi
Çay tarımının bölgemizde monokültür ziraat olmaktan kurtarılıp üreticinin çaya bağımlılığının azaltılması buna bağlı olarak bölgemizde ürün çeşitliliğini ve kapasitesini artırarak bölge halkının gelir düzeyine müsbet etki yapacağı düşünülerek;
Kivi bitkisi ülkemize 1988-1989 yıllarında dönemin Maliye bakan Sayın Adnan KAHVECİ ’nin şifahi talimatları ile Yalova Bahçe Kültürleri Araştırmasından Enstitümüze nakledilmiştir.

4-Dikimi Bakımı ve Bitkisel Özellikleri
Kivifruit (Kivi) birçok yönüyle asmaya benzer, yani Sarılıçı ve tırmanıçı bir bitkidir. Nemli organik maddece zengin ve geçirgen topraklarda iyi yetişir. Mutlaka telli terbiye sistemine (çardak veya seyvan) alınmalıdır. Kökleri genelde yüzlek olması sulamasını gerektirir . yetiştiği toprakların PH’sı 5-7 arasında olması gerektiği gibi Çiftlik gübresinin yıllık, Kompoze gübrenin ise mart,nisan,mayıs aylarına bölünerek verilmesi gerekir.

Kivi bitkisi iki evçikli yani erkek ve dişi çiçekleri ayrı ayrı bitkide bulunur. Erkek bitkiler sadece tozlayıcı olup meyveler dişide olur. Bu özelliklerinden dolayı bir bahçede 5-8 adet dişi için bir erkek tozlayıcı yeterlidir.

Fidan dikimi 5-6 metre aralıklarla genelde ilkbaharda yapılması uygundur. Düzgün büyüme ile elde edilen Kivi asması ileri yaşlarda dikkatli bir şekilde tekniğe uygun olarak budaması yapılır.

Kivi bitkisi çiçeklenmeye üç veya dört yaşında başlar ilkbahar sürgünleri rüzgardan korunmalıdır.

5- Üretim ve Tüketim Miktarları
Ülkemizde dolayısı ile bölgemizde Kivi üretimi oldukça yenidir. Ticari olarak kurulan bahçelerden ürün alınmaya başlanmış olup Artvin den Yalova’ya kadar yaklaşık 600-700 ton civarındadır. Bu miktarın yarıdan fazlası Rize ilimizde yetiştirilmektedir ve bunun tamamı bahçeden taze olarak satılmaktadır.

6- Bölge Ekonomisine Katkısı
Yukarıda belirtildiği üzere bölgedeki Çay tarımını monokültür tarım olmaktan kurtarmak için Kivi tarımı önerilmiş ve bunda da başarılı olunmuştur. Çünkü yapılan çalışmalar neticesinde bu günkü fiyatlarla kıyas yapıldığında birim alanda Kivi tarımı Çay tarımına göre 4-5 kat daha fazla gelir getirdiği bilinmektedir. Bu durum Kivi meyvesinin depolanması, pazarlanması ve entegrasyonunda yapılacak alt yapı çalışmaları neticesinde Kivi tarımı lehinde daha da artacaktır.

7-ÇAYKUR’un Bölgemizdeki Kivi Tarımına Katkısı
1988 yılında Enstitüde ilk çalışmalar başlamıştır. Anılan yıllarda Yalova bahçe kültürleri araştırma enstitüsünde görevli, Kivi konusunda uzman olan Ziraat mühendisi Hulusi SAMANCI görevlendirilerek ilk Kivi fidanları ile enstitümüzde yapılan çalışmalar büyük heyecan yaratmıştır.

Enstitümüzde 1988 yılında başlatılan bu çalışmaların ilk ürün 1991 yılında alınmış ve 25 adet Kivi asmasından 85 adet meyve elde edilmiştir. Alınan meyveler ithal meyvelerle kıyas edildiğinde görünüş, ağırlık, tat ve diğer özellikler açısından önemli bir fark olmadığı müşahede edilmiştir.Bu olumlu neticelerin sonraki yıllarda yapılacak çalışmaları büyük ölçüde özendirerek bugünkü duruma gelinmiştir.

Kivi asmaları tam verim çağına gelinceye kadar her yıl verimlerinde artış olacaktır. Yeni dikilen Kivi asmalarında verim çağına doğru ilerlemesiyle ortalama 15 ton Kivi meyve üretme potansiyeli olacaktır.

Ayrıca Kivi’nin çoğaltılması ve yetiştiriciliği ile ilgili teknik bilgiler Enstitümüz tarafından yöre halkına aydınlatıcı şekilde yapılmaktadır. Bilindiği üzere kivinin çoğaltılması tohumla , aşıyla, çelikle, doku kültürü ile yapılmaktadır. Tohumla çoğaltma ile elde edilen bitkilerin mutlaka aşılanması gerekmektedir. Aksi takdirde çıkan çöğürlerin %’de 80’i erkek olmaktadır ve yabancı tozlaşma olduğundan , açılımlar olup homojen bir dağılım göstermemektedir.

Çelikle çoğaltmada Yeşil ,Yarı odunsu, Odunsu çeliklerle yapılmaktadır. Çelikle çoğaltma tohumla çoğaltmaya nazaran daha kısa sürede gerçekleşmektedir. Bu amaçla Enstitümüzde bölge halkının Kivi fidanı taleplerini karşılamak üzere mevcut Kivi bahçelerimizden budama sonucunda alınan çeliklerin seralarımızda köklendirmek suretiyle üreticilerimize ihtiyacı olan Kivi fidanları temini gerçekleştirilmektedir.

Mevcut Kivi bahçelerimizden budama artıklarından alınan çelikleri seralarımızda farlı ortamlarda ve metotlarda denemeler yapılarak en iyi ve kaliteli köklenme oranı tespit çalışmaları yapılmaktadır. Ayrıca Kivi tohumlarının çimlendirilmesi sureti ile çöğür fideler elde edilerek aşılanmak sureti ile Kivi üretimi gerçekleştirilmektedir.